De boekenkast van Jet Valk (1960)

Jet Valk (1960) is al haar halve leven poëtisch performer. Binnenkort verschijnt haar gedichtenbundel Droomvrouw. Maar met gedichten, zegt ze, is geen droog brood te verdienen, en dus is ze, na een turbulente 'carrière' in de Rotterdamse vrouwenbeweging, de homoscene, kroegen en de keuken van in een restaurant, de pabo gaan doen en verkeersleerkracht geworden. Jet vindt dat lesbische literatuur niet uitsluitend voorbehouden moet zijn aan lesbo’s: "Ik denk dat heterovrouwen ook moeten lezen over vrouwenliefde en de avonturen die we beleven. Dat is een verrijking."

Tekst: Anja de Crom | Beeld: Hilda Abbing 

Eerste lesbische boek
De bron van eenzaamheid, van Radclyffe Hall. Ik las het boek voor mijn Engelse literatuurlijst. Ik was zestien en verliefd op mijn lerares Engels. Ik heb enorm mijn best gedaan om haar te versieren, en uiteindelijk kregen we ook echt iets. Zij gaf me heel veel tips over boeken. Dat ik lesbisch was, wist ik al mijn hele leven. Op mijn achtste heb ik tijdens carnaval mijn eerste meisje versierd. Zij dacht trouwens wel dat ik een jongetje was.

Boeken die indruk maakten
Ik ben nog steeds verslaafd aan Wilde Rozen van Damesschrijfbrigade Dorcas. Heerlijke superpulp. Maar er zijn meer boeken die indruk maakten. Til Brugman heeft een warm plekje in mijn hart. Zij schreef niet specifiek lesbisch, maar ze was het wel. Haar Dada-werk is voor mij heel belangrijk. En ik heb een Anna-Blamanfascinatie. Ik woonde honderd meter van haar huis vandaan en wilde zó graag in het souterrain wonen waar zij gewoond had. Zij is, vind ik, dé lesbische vrouw van Rotterdam geweest. Ze stierf in mijn geboortejaar. Naast romans heeft ze waanzinnige poëzie geschreven, echt prachtig. Haar strakke gedichten raken me, net als die waarin ze de vrouwenliefde bezong.

Klassieke boeken
Ik hou van oude boeken, vind het leuk om te lezen hoe er vroeger geleefd werd. Vaak is dat een verademing ten opzichte van tegenwoordig. Neem nou de jaren twintig: dames die zich toen aan de vrouwenliefde verslingerden, kleedden zich als man. Dat was de enige manier waarop je in het openbaar samen kon zijn. Heel spannend. In die tijd had je ook de beroemde lesbische salons. Dat soort dingen mis ik wel nu.

Lesbisch boek voor beginners
Als je voor het eerst een lesbisch boek gaat lezen, raad ik Schijn, hoop en liefde van Rianne Witte aan. Een heel leuk boek dat leest als een trein. Villa Volta van Anja de Crom is ook leuk. Heb je zin om te huilen bij een verhaal, lees dan De eskimo en de roos van Carla Walschap, of De bron van eenzaamheid van Radclyffe Hall of Het elfde gebod van Peter Jaspers. Allemaal oude boeken. Van de nieuwere boeken vind ik die van Adriënne Nijssen stuk voor stuk geweldig.

Mijn kast
De boeken zijn op kleur gesorteerd. Zo’n 80% van mijn boeken is lesbisch of van lesbische schrijfsters. Die andere 20%, dat zijn meestal detectives, die gaan op Koninginnedag de kast weer uit. De lesbische boeken blijven natuurlijk.

Uitlenen
Boeken moeten gelezen worden. Boeken die ik dubbel heb, leen ik wel uit. Ik hou wel in de gaten hoe lang ze al weg zijn, en komen ze niet op tijd terug, dan hebben we daar de e-mail voor. Unieke exemplaren leen ik alleen uit aan mensen die ik echt vertrouw, van wie ik weet dat ze ze teruggeven.

Het belang van lesbische boeken
Als er geen lesbische boeken zouden zijn, zou ik niet echt een vrolijk leven kunnen leiden. Ik denk dat heterovrouwen ook moeten lezen over vrouwenliefde en de avonturen die we beleven. Dat is een verrijking. Ik lees ook wel eens een heteroboek, want het is leuk om te weten wat er aan de andere kant gebeurt.