Interview Anja de Crom: 'Als ik geen schrijver was, was ik diep ongelukkig'

Sara is terug!
Over Halsoverkop van Anja de Crom

Schrijfster Anja de Crom gooit op haar elfde haar eerste artikel in de bus van de basisschooljuf op wie ze stiekem verliefd is en staat een paar maanden later met haar stuk in het Brabants Nieuwsblad. Een aantal jaar later schrijft ze gedichten en brengt de bundel Licht beschadigd uit - toen 2 gulden, nu een collectors item. "Als ik geen schrijver was, was ik diep ongelukkig," zegt ze, "nou, ja misschien zou ik muzikant zijn geweest. Dan was ik niet diep ongelukkig, maar wel straatarm."

Tekst: Sanne Bloem | foto's: Hilda Abbing

Anja schrijft verschillende succesvolle boeken zoals Pitty naar college, Artemis op jacht en Villa Volta. Haar nieuwste roman Halsoverkop gaat over Sara, die huismeester is in een woongroep met 50+ lesbiennes. Ze is tevreden met haar leven: ze heeft een vriendin, heeft een fijne baan, woont in een geweldig huis en wordt omringd door leuke mensen. Dan komt het bestaan van de woongroep op losse schroeven te staan, vindt haar vriendin dat ze moet veranderen en verschijnen een paar bijzondere, nieuwe vrouwen op het toneel.

Halsoverkop heeft ze geschreven met behulp van een strakke planning omdat er steeds andere dingen in de weg van het schrijven van het boek kwamen te staan. Het beoogde aantal woorden was 70.000 en ze wilde vóór april klaar zijn: “Ik had die deadline nodig om het schrijfproces niet eindeloos te laten duren. In Excel had ik een prachtig schema gemaakt met allerlei berekeningen, waarmee ik kon zien hoeveel woorden ik al geschreven had, hoeveel ik nog moest schrijven en hoeveel woorden ik gemiddeld per dag schreef. Zo wist ik precies hoeveel woorden ik op een dag moest schrijven om op tijd klaar te zijn." Soms gebruikte ze andere trucjes om zichzelf een aantal woorden op te leggen: "Toen het eind in zicht kwam, ontdekte ik dat ik bijna precies zoveel woorden had geschreven als ik in grammen woog. Daar heb ik het die dag bij gelaten, ondanks dat mijn schema me iets anders oplegde."

Gelijkenissen
Gelijkenissen met bestaande personen berusten op toeval, natuurlijk, maar wie lijkt ze het meest? "Ik lijk wel een beetje op Sara en ze maakt een aantal dingen mee die ik ook beleefd heb. Ik ben een tijdje straatmuzikant geweest en dan ben je soms écht arm. Zulke ervaringen heb ik gebruikt. Ik weet hoe het is om geen geld te hebben, wat voor afwegingen je moet maken als je in de supermarkt staat. Maar ik heb nooit, zoals Sara, rijst met ketchup en doperwten (zie Villa Volta, SB) gegeten. Ik hield het bij boterhammen en pakjes soep."
En op wie lijkt de interviewer het meest? Zonder aarzelen: "Op Sharona." (een 15-jarige, makkelijk beïnvloedbare puber die niet weet wat 'hetero' betekent. Waarvoor dank, SB). Lachend: "Je hebt dezelfde onbevangenheid als zij." Sharona is gebaseerd op de 15-jarige vmbo-stagiaire van een vriend: "Zij had wel haar 'seksrijbewijs', maar wist niet wat ovulatie was. Mooi materiaal voor een schrijver natuurlijk."
Research voor haar boeken doet Anja op verschillende manieren: "Als ik ergens informatie over nodig heb dan zoek ik iemand die er meer van weet, of ik kijk op internet. Inbreken met een bankpasje hoefde ik niet te leren, dat kon ik al. Ik ben een tijd geleden met mijn vriendin naar La Gomera geweest (waar Sara ook belandt, SB) en die locatie paste perfect in het boek dus die heb ik ook gebruikt."

Halsoverkop?
Het halsoverkop dingen doen is een thema in het boek. Sara is enorm impulsief en gaat meteen tot handelen over, zonder veel na te denken. Is Anja zelf ook zo 'halsoverkoppig'? "Over dingen waar iemand anders helemaal niet nadenkt, ben ik eindeloos aan het nadenken. Beslissingen bijvoorbeeld. Ik wilde al jaren schrijfworkshops geven, maar ik ondernam geen actie om dat echt te gaan doen. Als er dan, zoals nu, iemand op mijn pad komt die daar ruimte voor heeft, dan ben ik wel heel impulsief en wil ik dat meteen gaan regelen. Nu ga ik dus -onder voorbehoud- workshops geven in Andalusië en op Lesbos. Over het algemeen kun je stellen dat ik vaak kies voor korte termijn plannen, in plaats van plannen te maken voor de verdere toekomst. Ik kan moeilijk nee zeggen tegen een leuke klus. Daarin lijk ik wel een beetje op Sara. En net als ik leidt zij een Pippi-Langkous-bestaan. Ze kan precies doen wat ze het leukst vindt. Ze staat net een beetje buiten het gewonemensenleven en dat maakt haar reuze interessant."

Leesbaar zonder Villa Volta?
Wie niet kon wachten om te lezen hoe het verder gaat met Sara, komt nu aan haar trekken, maar is het boek ook geschikt voor mensen die Villa Volta niet hebben gelezen? "In het boek wordt genoeg uitgelegd om begrijpelijk te zijn voor lezers die het vorige boek niet hebben gelezen. (Maar zonder de vervelende samenvattingen die je soms in vervolgverhalen leest, SB). Ik sluit trouwens niet uit dat je Villa Volta alsnog wilt lezen als je Halsoverkop uit hebt. En dat kan ik natuurlijk ook alleen maar toejuichen."

Waarom een vervolg?
"Ik was zelf heel benieuwd naar hoe het verder zou gaan met Sara, dus er moest wel een vervolg komen. In Villa Volta beschrijf ik de weg naar de woongroep en daar eindigt het. Ik wilde weten hoe het samenleven zou verlopen. In Halsoverkop merk je duidelijk dat de vrouwen in de woongroep een hechte band hebben, het samenleven is dus geslaagd. Wat gebeurt er als vervolgens je woonsituatie op losse schroeven komt te staan? Die gebeurtenissen en de reactie van de bewoners wilde ik graag beschrijven. Daarnaast gebeurt er van alles in het leven van de personages: er raakt iemand onder invloed van een onbetrouwbare therapeute, een bewoonster gaat internetdaten en Sara's relatie komt onder druk te staan."

Dit klinkt alsof er meer in het vat zit, wanneer komt deel 3?
"Eerst wil ik een detective schrijven. Ik heb voor De Tangosalon (een verhalenbundel, SB)  een verhaal geschreven over de detective Lilian de Bruin, en ik vind Lilian zo leuk. Ik kan moeilijk personages loslaten en over Lilian wil ik echt meer schrijven. Een nieuw boek over Sara zal dus even op zich laten wachten. Dat zal dan niet precies beginnen waar Halsoverkop ophoudt. Ik houd er wel van om tijd te laten verstrijken die je niet beschrijft." En wat kunnen we dan verwachten? "We krijgen natuurlijk meer te lezen over het liefdesleven van Sara, en het zou best kunnen dat een van de bewoners van het pand komt te overlijden. Voor de rest staat alles nog open, er kan ontzettend veel gebeuren." Misschien gaan Sara's prachtige dreads er zelfs wel af.

Over Anja de Crom

Halsoverkop

Villa Volta

Interview Zij aan Zij over Villa Volta

Anja's website