Ali Smith was in het land!

Je rillende reporter was ter plaatse toen de Schotse schrijfster Ali Smith in november 2008 in Nederland was. Rillend om drie redenen: ten eerste sneeuwde het buiten en de kou loog er niet om, ten tweede ging ik een Schrijfster interviewen en ten derde was het mijn interviewpremière. Binnen sneeuwt het niet, binnen wacht mij een warm onthaal van de enthousiaste, gepassioneerde Ali Smith.

Tekst: Sanne Bloem

In haar stem klinken haar betrokkenheid bij de thema’s van haar boeken en haar liefde voor het korte verhalen door. Ze vertelt gepassioneerd over haar boeken, over afbeeldingen en antwoordt uitgebreid op al mijn vragen.

Veranderingen
Metamorfoses spelen een belangrijke rol in Ali’s boeken. In het boek Meisje ontmoet jongen wordt een verhaal uit de Metamorfosen van Ovidius bewerkt en is het thema van “verandering” erg duidelijk maar ook in andere verhalen spelen veranderingen in het leven van de hoofdpersonages een grote rol. De kracht van verhalen zit 'm volgens Ali in de kracht van verhalen om dingen te veranderen. Door nieuwe werelden te laten zien, verandert een verhaal de lezer.

"Stories make stories," zegt ze, verhalen zetten aan tot nieuwe verhalen. Verhalen zoals die van Katherine Mansfield hebben haar enorm beïnvloed, ondermeer omdat zij tijdloos zijn. Ze staat op, loopt naar een rek met kaarten en pakt de afbeelding van Gertrude Käsebier. "Kijk, hier zie je ook een tijdloze afbeelding, een universeel beeld van moeder en kind. Het is erg herkenbaar en iedereen projecteert er haar/zijn eigen verhaal op. Wat uiteindelijk het hele beeld construeert is een combinatie van wat je ziet, je eigen geschiedenis en de verhalen die je hebt gelezen en gehoord.” Afbeeldingen en verhalen nemen aan waarde toe door deze “fluidity”, deze vloeibaarheid in hun betekenis.

Andere dingen
Ali's verhalen zijn enorm rijk aan details over het leven van de personages, een rijkdom die gecontrasteerd wordt door vele open plekken die de lezer zelf moet invullen. Zo wordt het geslacht van de personages in Ali's boeken vaak in het midden gelaten. Dat ik aannam dat Ali het altijd over vrouwen had, zegt dus meer over mij als lezer, dan over Ali als schijfster. "Other things are always possible in a story," zegt ze in dit verband, omdat iedereen zijn eigen verhaal in een verhaal stopt.

Mij hoeft ze niet meer te overtuigen, maar waarom zouden andere mensen haar boeken moeten lezen? Hierop zegt Ali dat mensen niet per se háár boeken hoeven te lezen, ze verandert de vraag naar "waarom zouden mensen überhaupt moeten lezen?" en ze beantwoordt direct haar eigen vraag: lezen laat een andere wereld zien en het stimuleert de verbeelding. Ze zou het liefst zien dat lezers hierdoor met een open blik naar hun eigen leven en hun eigen mogelijkheden kijken.

Na het interview lopen we naar de plek waar Ali een lezing gaat geven. Ik neem plaats in het publiek, Ali zetelt zich vooraan in een fauteuil. Ze leest een van haar vele geweldige korte verhalen voor en doet rillingen over de ruggen van alle toehoorders lopen. Niet van de kou en niet van de spanning, gewoon omdat Ali geweldige verhalen schrijft en die fantastisch weet te brengen.

Meer Ali Smith
Kijk ook in de boekenkast van Sanne!