Nieuw in de bieb: de roze kast!

Stel, je bent in de bibliotheek en je wilt een mooie lesbische liefdesroman lezen. Wat doe je dan? Beginnen bij de A en alle flapteksten lezen tot je er eentje tegenkomt? Vaak zit er niks anders op: bibliotheken plakken geen holebi-sticker op hun boeken, en meestal word je uit de catalogus ook niet veel wijzer. Dat moet toch anders kunnen, vond IHLIA (Internationaal Homo- en Lesbisch Informatiecentrum en Archief). Zij bedachten de Roze Kast. Het eerste exemplaar werd in april 2012 gepresenteerd in de Openbare Bibliotheek Amsterdam. LesbischLezen.nl praat erover met IHLIA-directeur Lonneke van den Hoonaard.

Tekst: Hilda Abbing & Anja de Crom | Foto's: Hilda Abbing

Zijn LHBT*-boeken echt zo onvindbaar?
Lonneke: "Wij hebben onderzoek gedaan naar de vindbaarheid van informatie en materiaal over LHBT-onderwerpen bij algemene bibliotheken, en we ontdekten dat het echt heel moeilijk is. De trefwoorden zijn namelijk niet goed toegekend. En dus lijkt het of daar niets over te vinden is, want in de catalogus wordt niet benoemd dat het daarover gaat. LHBT-boeken zijn daardoor behoorlijk onzichtbaar. Het is een blinde vlek bij instellingen als de bibliotheek. De 'roze' doelgroep is klein, een thema als homoseksualiteit raakt weinig mensen, en dus wordt er geen rekening mee gehouden."

En dus bedachten jullie een Roze Kast waar een selectie in staat. Maar is dat dan geen stigmatisering?
"We horen vaker dat mensen zeggen: moet je dat nou zo nodig benoemen? Wij denken van wel. Dit is ons erfgoed, dat mag niet onzichtbaar blijven. Ik heb daar niet die invulling van 'stigmatisering' bij. Zichtbaarheid is belangrijk, en als je daarvoor apart gezet moet worden, dan moet dat maar. Trouwens, je kunt ook kiezen voor allebei: een aparte kast én tussen de 'gewone' collectie."

Kun je niet beter bij de bron beginnen, dus het trefwoordensysteem veranderen?
"Dat doen we ook. Maar dat systeem van codering en trefwoorden bestaat al jaren, dus dat verander je niet zomaar. Er is een verfijning van het systeem nodig. In de korte informatie over romans, voorin het boek, zou het ook vermeld moeten worden. Mede door die Roze Kast proberen we daar nu invloed op uit te oefenen. Technisch kan het wel hoor, er kunnen gewoon nieuwe trefwoorden aangemaakt worden. Dat gebeurt ook bij thema's die twintig jaar geleden nog niet bestonden. Het systeem wordt voortdurend uitgebreid, dus het kan ook aangepast worden met trefwoorden over LHBT."

Hoe hebben jullie bepaald wat er in de kast mocht?
"Dat was een interessant proces. Deze kast is een begin van iets zichtbaar maken dat een mentale ommezwaai zou moeten veroorzaken. We hebben gekeken naar heden en verleden, klassiekers en actueel, jeugd en volwassenen, man, vrouw, specifieke groepen, religie, transgender, biseksualiteit… we zouden een complete bibliotheekverdieping kunnen vullen, maar we hadden alleen een kast. We hebben uiteindelijk gekozen voor een mooie doorsnede, met de belangrijkste onderwerpen en met gevarieerde fictie. Er zitten 240 boeken en 70 dvd's in. De inhoud gaat rouleren: actuele erbij en dan weer wat eruit. Extra bijzonder is het dat er ook klassieke boeken in zitten, die kunnen bibliotheken zelf natuurlijk niet altijd beschikbaar houden. Daar hebben we soms nog wel even naar moeten zoeken, er zitten ook wat tweedehands exemplaren bij."

Hoe gaat het nu verder met de kast (of kasten misschien wel)?
"De eerste staat in de OBA in Amsterdam. Daar zijn ze er heel enthousiast over. Er was ook al meteen een run op de boeken. Daaraan zie je dat de kast echt een bijzondere meerwaarde biedt. Als het niet op trefwoord gecategoriseerd is, waar zoek je dan? Zo'n kast biedt dus uitkomst. Het idee is dat meer bibliotheken een kast aanschaffen. Dat is best een uitgave, maar ik kan me voorstellen dat de koplopergemeenten (gemeenten die subsidie van OCW ontvangen hebben voor LHBT-emancipatie, red.) zo slim zijn om hun OCW-geld daarvoor te gebruiken. In Leeuwarden hebben ze een eigen variant bedacht die ook naar andere Friese plaatsen gaat reizen. Dat vind ik een heel goed idee. We zijn nu contacten aan het leggen bij andere bibliotheken en de reacties zijn positief. Dan is het een kwestie van aanschaffen, dan wordt de kast gemaakt en afgeleverd bij de bibliotheek en vervolgens draaien de boeken mee in het uitleensysteem. Voor de medewerker zijn het gewoon boeken als alle andere, maar dan in een andere kast."

*Lesbisch/homo/bi/transgender

• < Carol van Patricia Highsmith wordt verfilmd
• Twee nieuwe verkooppunten voor lesbische boeken >